&Anders.Lund; &Anders.Lund.mail;
&Dominik.Haumann; &Dominik.Haumann.mail;
&Natalie.Koning;&Freek.de.Kruijf;

# Werken met de editor van &kappname;

## Overzicht

De editor van &kappname; is het editor-gedeelte in het venster van &kappname;. Deze editor wordt gedeeld tussen &kate; en &kwrite; en kan ook in &konqueror; gebruikt worden om tekstbestanden, vanaf de lokale computer of vanaf het netwerk, weer te geven.

De editor bestaat uit de volgende componenten:

Het bewerkgebied

  Hier bevindt zich de tekst van uw document.

De schuifbalken

  De schuifbalken tonen de positie van het zichtbare gedeelte in het document en kunnen gebruikt worden om door het document te navigeren. De tekstcursor wordt niet verplaatst als de tekst door middel van de schuifbalken verplaatst wordt.

  De schuifbalken worden alleen getoond als dit noodzakelijk is, als dit niet noodzakelijk is blijven ze verborgen.

De pictogramrand

  De pictogramrand is een smalle rand aan de linkerkant van de editor, hierop worden naast gemarkeerde regels (regels met een bladwijzer) kleine pictogrammen geplaatst.

  U kunt bladwijzers bij zichtbare regels plaatsen of verwijderen door met de &LMB; op de pictogramrand naast die regel te klikken.

  De pictogramrand kan in- of uitgeschakeld worden in het menu Beeld Pictogramrand tonen.

De regelnummering

  De regelnummers van alle zichtbare regels worden in een rand aan de linkerkant van de editor geplaatst.

  Het tonen van regelnummers kan in- en uitgeschakeld worden in het menu Beeld Regelnummering tonen.

Het invouwpaneel &i18n-powermode;

  Het opvouwpaneel stelt u in staat om opvouwbare blokken regels in of uit te vouwen. De berekening van de opvouwbare gebieden wordt gedaan volgens de regels in de syntaxis voor definities voor accentuering in het document.

### Andere onderwerpen in dit hoofdstuk:

- Navigating in the Text

- Working with the Selection

- Copying and Pasting Text

- Finding and Replacing Text

- Bladwijzers gebruiken

- Automatisch regels afbreken

- Automatisch inspringen gebruiken

## Door de tekst navigeren

Door de tekst lopen in &kappname; is zoals in de meeste grafische tekstbewerkers. U beweegt de cursor door de pijltjestoetsen en de toetsen Page Up, Page Down, Home en End in combinatie met de &Ctrl; and &Shift; om de functie te wijzigen. De &Shift;-toets wordt altijd gebruikt om een selectie te maken, terwijl de &Ctrl;-toets verschillende effecten heeft op verschillende toetsen:

- Voor de Omhoog en Omlaag pijltjestoetsen betekent het schuiven van het beeld in plaats van verplaatsen van de cursor.

- Voor de Links en Rechts pijltjestoetsen betekent het sla woorden over in plaats van tekens.

- Voor de Page Up en Page Down toetsen betekent het ga naar de zichtbare rand van het beeld in plaats van bladeren.

- Voor de Home en End toetsen betekent het verplaatsen naar het begin of eind van het document in plaats van het begin of eind van de regel.

&kappname; biedt u ook een manier om snel naar een overeenkomstige accolade of haakje te gaan: Plaats de cursor aan de binnenkant van een haakje of accolade, en druk op &Ctrl;6 om naar het overeenkomstige haakje of de accolade te springen.

U kunt ook bladwijzers plaatsen om snel naar posities te springen die u zelf definieert.

## Werken met de selectie

Er zijn twee manieren om tekst in &kappname; te selecteren: met de muis en met het toetsenbord.

Om met de muis te selecteren houdt u de &LMB; ingedrukt terwijl u de muiswijzer van het begin van de te selecteren tekst tot het einde ervan sleept. De tekst wordt geselecteerd terwijl u sleept.

Een dubbelklik op een woord selecteert dat woord.

Een drievoudige klik in een regel selecteert de gehele regel.

Als u de &Shift;-toets ingedrukt houdt terwijl u klikt, wordt tekst op de volgende manier geselecteerd:

- Als er nog niets geselecteerd is, vanaf de positie van de tekstcursor tot de positie van de muiswijzer.

- Als er al tekst geselecteerd is, vanaf het begin van die selectie tot de positie van de muiswijzer.

Wanneer u tekst selecteert door met de muis te slepen, wordt de geselecteerde tekst naar het klembord gekopieerd. De selectie kan geplakt worden door met de middelste muisknop in de editor of in een andere toepassing te klikken.

Om met het toetsenbord te selecteren houdt u de &Shift;-toets ingedrukt terwijl u de navigatietoetsen (de pijltoetsen, PageUp, PageDown, Home en End) gebruikt, eventueel in combinatie met de &Ctrl;-toets om het verplaatsen van de cursor uit te breiden.

Zie ook Door de tekst navigeren in dit hoofdstuk.

Om de huidige selectie te Kopiëren kunt u het menu Bewerken Kopiëren of de sneltoetsen &Ctrl;C gebruiken.

Om de selectie te Deselecteren kunt u het menu Bewerken Deselecteren, of de sneltoetsen &Ctrl;&Shift;A gebruiken, of met de &LMB; in de editor klikken.

### Blokselectie gebruiken &i18n-powermode;

Wanneer "Blokselectie" ingeschakeld is, kunt u verticale selecties in de tekst maken, dit betekent dat u een aantal kolommen uit meerdere regels kunt selecteren. Dit kan handig zijn als u met tekst werkt die opgemaakt is in kolommen.

Blokselectie kan in-/uitgeschakeld worden door het menu Bewerken Blokselectiemodus te gebruiken. De standaard sneltoets is &Ctrl;&Shift;B .

### Selectie overschrijven

Als "Selectie overschrijven" ingeschakeld is, wordt de geselecteerde tekst vervangen door de tekst die u intypt of plakt. Als het niet ingeschakeld is, wordt nieuwe tekst op de cursorpositie ingevoegd.

Selectie overschrijven is standaard ingeschakeld.

De instellingen voor deze optie kunt u wijzigen door gebruik van de pagina Cursor & selectie in het dialoogvenster Instellingendialoog.

### Blijvende selectie

Wanneer "Blijvende selectie" ingeschakeld is, wordt de selectie niet gedeselecteerd wanneer u tekst typt of de cursor verplaatst. Dit betekent dat u de cursor ergens anders heen kunt verplaatsen en daar tekst kunt intypen.

Blijvende selectie is standaard uitgeschakeld.

Blijvende selectie kan ingesteld worden op de pagina Cursor & selectie in Instellingendialoog.

Als "Blijvende selectie" en "Selectie overschrijven" beide ingeschakeld zijn, wordt de selectie gedeselecteerd en vervangen door getypte of geplakte tekst wanneer de tekstcursor zich binnen de selectie bevindt.

## Tekst kopiëren en plakken

Om tekst te kopiëren selecteert u de tekst en daarna gebruikt u het menu Bewerken Kopiëren. Bovendien wordt met de muis geselecteerde tekst naar de X-selectie gekopieerd.

Om tekst van het klembord te plakken gebruikt u het menu Bewerken Plakken.

Bovendien kan tekst die met de muis is geselecteerd, geplakt worden door met de middelste muisknop op de gewenste positie te klikken.

Als u het &kde;-bureaublad gebruikt, kunt u tekst die al eerder vanuit andere toepassingen gekopieerd is, ophalen door het &klipper;-pictogram in het systeemvak te gebruiken.

## Tekst zoeken en vervangen

### De balken voor zoeken en vervangen

&kappname; heeft een incrementele zoekbalk en een krachtige zoek- en vervangbalk, die de mogelijkheid biedt om vervangende tekst in te voeren samen met enkele extra opties.

De balken bieden de volgende gezamenlijke opties:

Zoeken

  Hier typt u de tekenreeks in die gezocht moet worden. De interpretatie ervan is afhankelijk van enkele opties die hieronder beschreven worden.

Hoofdlettergevoelig

  Indien geactiveerd, kunt u kiezen of bij het zoeken rekening gehouden moet worden met hoofdletters of kleine letters.

De krachtige zoek- eb vervangbalk biedt enkele extra opties:

Platte tekst

  De te zoeken tekenreeks moet letterlijk overeenkomen.

Hele woorden

  Als deze optie geactiveerd is, wordt alleen een overeenkomst gevonden er een woordgrens aan beide kanten van de tekenreeks staat, wat betekent geen alfanumeriek teken of een ander zichtbaar teken of een einde regel.

Escape Sequences

  Als deze optie geactiveerd is, komt er een menuitem Toevoegen aan het eind van het contextmenu van de tekstvakken beschikbaar, die u in staat stelt om uit een voorgedefinieerde lijst "escape-reeksen" toe te voegen.

Reguliere expressie

  Als deze optie geactiveerd is, wordt de zoektekenreeks als een reguliere expressie geïnterpreteerd. Het menuitem Toevoegen komt aan het eind van het contextmenu van de tekstvakken beschikbaar,die u in staat stelt om uit een voorgedefinieerde lijst "reguliere expressies" toe te voegen aan het zoekpatroon.

  Zie Reguliere expressies voor meer informatie hierover.

Alleen selectie

  Indien geactiveerd, zal zoeken en vervangen alleen worden uitgevoerd binnen de geselecteerd tekst.

Allen zoeken

  op deze knop drukken accentueert alle overeenkomsten in het document en toont het aantal gevonden overeenkomsten in een kleine popup.

### Tekst vinden

Om tekst te vinden start u de incrementele zoekbalk met &Ctrl;F of met het menuitem Bewerken Zoeken....

Dit opent de zoekbalk onder in het venster van de editor. Links in de balk bevindt zich een pictogram om de balk te sluiten, gevolgd door een klein invoerveld voor het opgeven van het zoekpatroon.

Het zoeken begint onmiddellijk nadat u de eerste letters van uw zoekpatroon intypt. Als er een overeenkomst is in de tekst, wordt deze gemarkeerd en verandert de achtergrondkleur van de invoer in lichtgroen. Als er geen overeenkomst gevonden wordt in de tekst wordt dit aangegeven door een lichtrode achtergrondkleur van het invoerveld en u ziet Niet gevonden verschijnen rechts in de balk.

Gebruik de knop Volgende of Vorige om naar de volgende of vorige overeenkomst in het document te springen.

Overeenkomsten zijn geaccentueerd zelfs wanneer u de zoekbalk sluit. Om deze accentuering te wissen drukt u op de &Esc;-toets.

U kunt kiezen of bij het zoeken rekening gehouden moet worden met hoofdletters of kleine letters. Kiest u Onderscheid hoofd/kleine letters, dan krijgt u als resultaat alleen de tekst die precies overeenkomt met het zoekpatroon.

Klik op de groene pijl rechts van de zoekbalk om over te schakelen naar het venster geavanceerd zoeken en vervangen.

Om de laatste zoekbewerking te herhalen, indien aanwezig, zonder de incrementele zoekbalk op te roepen, gebruikt u F3 Bewerken Volgende zoeken of &Shift;F3 Bewerken Vorige zoeken.

### Tekst vervangen

Om tekst te vervangen, start u de krachtige zoek- en vervangbalk met het commando Bewerken vervangen of de sneltoets &Ctrl;R.

Links op de balk bevindt zich een pictogram om de balk te sluiten, gevolgd door een klein tekstinvoerveld om het zoekpatroon in te voeren.

U kunt de zoekmodus aanpassen door uit de boven omschreven opties te kiezen voor Platte tekst, Hele woorden, Escape sequences of Reguliere expressie.

Gebruik de knop Volgende of Vorige om naar de volgende of vorige overeenkomst in het document te springen.

Typ de vervangende tekst in in het tekstinvoerveld met de naam Vervangen en klik op de knop Vervangen om alleen de geaccentueerde tekst te vervangen, of de knop Alles vervangen om de gezochte tekst in het hele document te vervangen.

U kunt het gedrag van zoeken en vervangen wijzigen door onderin verschillende opties te kiezen. Het kiezen van Onderscheid hoofd/kleine letters resulteert in alleen die tekenreeksen waarvan elke letter overeenkomt met de hoofdletter of kleine letter zoals opgegeven in de zoekopdracht. Alleen selectie zal alleen binnen de huidige selectie zoeken en vervangen. De knop Alles zoeken accentueert alle overeenkomsten in het document en toont het aantal gevonden resultaten in een klein popup-venster.

Klik op de groene pijl rechts in het venster zoeken en vervangen om over te schakelen naar het venster zoeken.

Als u reguliere expressies gebruikt om de te vervangen tekst te zoeken, kunt u gebruik maken van terugverwijzingen om tekst die tussen haakjes in subpatronen staat opnieuw te gebruiken.

Zie Reguliere expressies voor meer informatie hierover.

U kunt de commando's `find`, `replace` en `ifind` (incrementeel zoeken) vanaf de commandoregel.

## Bladwijzers gebruiken &i18n-powermode;

Door middel van bladwijzers kunt u bepaalde regels markeren om ze snel terug te kunnen vinden.

U kunt op twee manieren bladwijzers instellen of verwijderen:

- Beweeg de invoegcursor naar de regel en activeer het commando Bladwijzers Bladwijzer instellen (&Ctrl;B).

- Klik in de pictogramrand naast de regel.

Het menu Bladwijzers bevat een lijst met alle bladwijzers. Elke bladwijzer is herkenbaar aan het regelnummer en het begin van de tekst op de regel. Om de tekstcursor naar het begin van een gemarkeerde regel te verplaatsen selecteert u de gewenste bladwijzer in het menu.

Om snel van bladwijzer naar bladwijzer te bewegen of naar de volgende/vorige bladwijzer, gebruikt u de comando's Bladwijzers volgende (&Ctrl; PgDown) of Bladwijzers Vorige (&Ctrl;PgUp ).

## Automatische regelafbreking

Met behulp van deze functie kan tekst op een eenvoudige manier opgemaakt worden: de regels worden afgebroken op de ingestelde regellengte. Dit gebeurt echter niet bij aaneengesloten tekenreeksen die langer zijn dan de ingestelde regellengte.

U kunt deze functie in- en uitschakelen door het keuzevakje Statische regelafbreking in de bewerkingspagina van de configuratiedialoog aan of uit te zetten.

Om de maximale regellengte in te stellen (het maximum aantal tekens per regel), gebruikt u de optie Regels afbreken op in de pagina Bewerking van de configuratiedialoog.

Ingeschakeld heeft deze optie de volgende effecten:

- Terwijl u typt, zal de editor automatisch een regeleinde invoegen na de laatste witruimte (bijboorbeeld een spatie of tabstop) vóór de maximale regellengte is bereikt.

- Terwijl een document geladen wordt, zal de editor de tekst ook afbreken, indien de witruimte in de regels dit mogelijk maakt, zodat de regels niet langer zijn dan de maximale regellengte.

Het is momenteel niet mogelijk om regelafbreking per documenttype in te stellen; ook kan regelafbreking niet per document in- of uitgeschakeld worden. Dit zal wel mogelijk zijn in een toekomstige versie van &kappname;.

## Automatisch inspringen gebruiken &i18n-powermode;

De editor-component van &kappname; ondersteunt diverse modi om tekst automatisch in te laten springen, ontworpen voor verschillende soorten tekstbestanden. In het menu Hulpmiddelen Inspringen kunt u kiezen uit de beschikbare modi. Met behulp van de de functie Hulpmiddelen Uitlijnen kunt u de inspringbreedte van de geselecteerde regels of van de huidige regel laten herberekenen. U kunt dus in uw gehele document het inspringen opnieuw doen door alle tekst te selecteren en deze actie te activeren.

Alle inspringmodi gebruiken het inspringen gerelateerd aan de instellingen in het actieve document.

U kunt allerlei soorten configuratievariabelen instellen, inclusief die zijn gerelateerd aan inspringen met Documentvariabelen en Bestandstypen.

### Beschikbare modi bij automatisch inspringen

Geen

  In deze modus wordt automatisch inspringen uitgeschakeld.

Normaal

  Bij deze modus wordt de regel op dezelfde manier ingesprongen als de voorgaande regel. U kunt dit combineren met de opties "Inspringen" en "Inspringing verwijderen" om de tekst naar eigen inzicht in te laten springen.

C-stijl

  Een programma voor indentering dat de regels laat inspringen op de manier zoals gebruikt wordt in C en gelijksoortige talen, C++, C#, java, javascript, enzovoort. Dit werkt niet voor scripttalen zoals Perl of PHP.

Haskell

  Een programma voor indentering dat specifiek is voor de Haskell taal.

Lilypond

  Een programma voor indentering dat specifiek is voor de Lilypond notatietaal voor muziek.

Lisp

  Een programma voor indentering dat specifiek is voor de Lisp scripttaal en Lisp dialecten.

Python

  Een programma voor indentering dat specifiek is voor de python scripttaal.

XML-stijl

  Een programma voor indentering dat specifiek is voor talen die lijken op XML.

## Markeringen voor wijzigingen in regels

De markeringen voor wijzigingen in regels van &kappname; laten u gemakkelijk zien wat u recent in een bestand hebt gewijzigd. Opgeslagen wijzigingen worden aangegeven door een groene balk links van een document, terwijl niet opgeslagen wijzigingen aangegeven worden door een oranje balk.

Markeringen voor wijzigingen in regels in actie.

Als u dat wilt kunt u op dit moment deze mogelijkheid vanaf de opdrachtregel uitschakelen:

    % kwriteconfig --file &rcfile; --group "Kate View Defaults" --key "Line Modifications" --type bool false

Om het opnieuw in te schakelen, vervangt u eenvoudig `false` door `true`. Een betere configuratieoptie zal in &kde; 4.9 worden toegevoegd.